ሰኢድ አብዱላህ

የቬትናም ኢኮኖሚ በዓለም ላይ በ44ኛው ትልቁ ሲሆን ከ1980ዎቹ አጋማሽ ጀምሮ ቬትናም ከፍተኛ ማዕከላዊ ከሆነው የኮማንድ ኢኮኖሚ በመነሳት በክፍት ገበያ ላይ የተመሰረተ ኢኮኖሚ ድጋፍ በማድረግ ከፍተኛ ለውጥ አድርጋለች።

በዓለም ላይ በፍጥነት ከሚያድጉ ኢኮኖሚዎች አንዷ መሆኗ ምንም አያስደንቅም፣ ዓመታዊ የሀገር ውስጥ ምርት ዕድገት መጠን 5.1% አካባቢ ሊሆን ይችላል፣ ይህም ኢኮኖሚውን በ2050 በዓለም ላይ 20ኛው ትልቁ ያደርገዋል።

ይህን ካልን በዓለም ላይ ያለው ወሬ ቬትናም ከትልልቅ የማኑፋክቸሪንግ ማዕከላት አንዷ ለመሆን ዝግጁ መሆኗን እና በታላቅ የኢኮኖሚ እድገቷ ቻይናን የመቆጣጠር እድል እንዳላት ያሳያል።

በተለይም ቬትናም በክልሉ ውስጥ እንደ ጨርቃጨርቅ አልባሳት፣ ጫማዎች እና ኤሌክትሮኒክስ ዘርፎች ባሉ የማምረቻ ማዕከል ሆና እያደገች ነው።

በሌላ በኩል፣ ከ1980ዎቹ ጀምሮ ቻይና ግዙፍ ጥሬ ዕቃዎች፣ የሰው ኃይል እና የኢንዱስትሪ አቅም ያላት ዓለም አቀፍ የማኑፋክቸሪንግ ማዕከል ሆና እየተጫወተች ነው። የኢንዱስትሪ ልማት ከፍተኛ ትኩረት የተሰጠው በማሽን ግንባታ እና በብረታ ብረት ኢንዱስትሪዎች ከፍተኛውን ትኩረት የሰጠበት ነው።

በዋሽንግተን እና ቤጂንግ መካከል ያለው ግንኙነት በከፍተኛ ውድቀት ላይ እያለ፣ የዓለም አቀፍ የአቅርቦት ሰንሰለቶች የወደፊት ዕጣ ፈንታ ጊዜያዊ ነው። ያልተጠበቁ የዋይት ሀውስ መልእክቶች ስለ አሜሪካ የንግድ ፖሊሲ አቅጣጫ ጥያቄዎችን ማስነሳታቸውን ቢቀጥሉም፣ የንግድ ጦርነት ታሪፎች አሁንም ተግባራዊ ሆነዋል።

ይህ በእንዲህ እንዳለ፣ የቤጂንግ የብሔራዊ ደህንነት ሕግ ያቀረበው ውዝግብ የሆንግ ኮንግን የራስ ገዝ አስተዳደር ለመገደብ ስጋት ላይ የወደቀ ሲሆን፣ በሁለቱ ልዕለ ኃያላን መንግሥታት መካከል ያለውን ደካማ የደረጃ አንድ የንግድ ስምምነት የበለጠ አደጋ ላይ ይጥለዋል። እየጨመረ የመጣው የሠራተኛ ወጪ ሳንጠቅስ ቻይና ብዙም የሰው ኃይል የማይጠይቅ ከፍተኛ ደረጃ ያለው ኢንዱስትሪ ትከተላለች ማለት ነው።

ይህ ሻካራነት፣ የሕክምና አቅርቦቶችን ለማግኘት እና የኮቪድ-19 ክትባት ለማዘጋጀት ከሚደረገው ሩጫ ጋር ተዳምሮ፣ ከሁሉም በላይ ቅልጥፍናን የሚሹ የአቅርቦት ሰንሰለቶችን በወቅቱ መገምገምን እያነሳሳ ነው።

በተመሳሳይ ጊዜ፣ ቻይና የኮቪድ-19ን አያያዝ በምዕራባውያን ኃያላን መካከል ብዙ ጥያቄዎችን አስነስቷል። ቬትናም ደግሞ እስከ ኤፕሪል 2020 ድረስ ማህበራዊ የርቀት እርምጃዎችን በማቃለል እና ህብረተሰቧን እንደገና ከከፈቱት ዋና ዋና አገሮች አንዷ ስትሆን አብዛኛዎቹ አገሮች የኮቪድ-19ን ክብደት እና ስርጭት መቋቋም ጀምረዋል።

በዚህ የኮቪድ-19 ወረርሽኝ ወቅት ቬትናም ባሳየችው ስኬት ዓለም ተደንቃለች።

የቬትናም የማኑፋክቸሪንግ ማዕከል የመሆን ተስፋ

በዚህ ዓለም አቀፋዊ ሁኔታ፣ እየጨመረ የመጣው የእስያ ኢኮኖሚ - ቬትናም - ቀጣዩ የማኑፋክቸሪንግ ኃይል ለመሆን እየተዘጋጀ ነው።

ቬትናም ከኮቪድ-19 በኋላ ባለው ዓለም ውስጥ ትልቅ ድርሻ ለመያዝ ጠንካራ ተፎካካሪ ሆና ብቅ ብላለች።

የአሜሪካን የማኑፋክቸሪንግ ምርት ከ14 የእስያ አገራት የማኑፋክቸሪንግ ምርቶችን ጋር የሚያወዳድረው የኬርኒ ዩኤስ ሪሾሪንግ ኢንዴክስ እንደሚለው፣ የቻይና ምርቶች በ17% በመቀነሱ ምክንያት በ2019 ከፍተኛ ደረጃ ላይ ደርሷል።

በደቡብ ቻይና የሚገኘው የአሜሪካ የንግድ ምክር ቤትም 64% የሚሆኑት በደቡብ አገሪቱ የሚገኙ የአሜሪካ ኩባንያዎች ምርቱን ወደ ሌላ ቦታ ለማዛወር እያሰቡ መሆኑን ጠቁሟል ሲል የሜዲየም ዘገባ አመልክቷል።

የቬትናም ኢኮኖሚ በ2019 በ8% አድጓል፣ ይህም የወጪ ንግድ ጭማሪን ተከትሎ ነው። በዚህ ዓመት በ1.5% እንደሚያድግም ይጠበቃል።

የዓለም ባንክ በኮቪድ-19 ወረርሽኝ ወቅት የቬትናም አጠቃላይ የሀገር ውስጥ ምርት (GDP) በዚህ አመት ወደ 1.5% እንደሚወርድ ተንብዮአል፤ ይህም ከደቡብ እስያ ጎረቤቶቿ የተሻለ ነው።

ከዚህም በተጨማሪ ቬትናም በትጋት፣ በአገር ውስጥ የምርት ስም እና ምቹ የኢንቨስትመንት ሁኔታዎችን በማጣመር የውጭ ኩባንያዎችን/ኢንቨስትመንቶችን ስቧል፣ ይህም አምራቾች በአሴአን ነፃ የንግድ አካባቢ እንዲሳተፉ እና በመላው እስያ እና በአውሮፓ ህብረት እንዲሁም በአሜሪካ ካሉ አገሮች ጋር ቅድሚያ የሚሰጣቸው የንግድ ስምምነቶችን እንዲያገኙ አስችሏቸዋል።

ከዚህ በተጨማሪ፣ በቅርብ ጊዜ ውስጥ አገሪቱ የህክምና መሳሪያዎችን ማምረት አጠናክራለች እና ለኮቪድ-19 ለተጠቁ ሀገራት እንዲሁም ለአሜሪካ፣ ለሩሲያ፣ ለስፔን፣ ለጣሊያን፣ ለፈረንሳይ፣ ለጀርመን እና ለእንግሊዝ ተዛማጅ ልገሳ አድርጋለች።

ሌላው ጉልህ አዲስ እድገት ደግሞ ከቻይና ርቀው ወደ ቬትናም የሚሄዱ የአሜሪካ ኩባንያዎች ምርት የመስፋፋት እድሉ ነው። እናም የቬትናም የአሜሪካ የልብስ ማስመጣት ድርሻ የቻይና ገበያ ድርሻ እየቀነሰ በመምጣቱ ትርፋማ ሆኗል - አገሪቱ ከቻይና በልጣለች እና በዚህ ዓመት በመጋቢት እና ኤፕሪል ለአሜሪካ ከፍተኛ የልብስ አቅራቢ ሆና ተቀመጠች።

የ2019 የአሜሪካ የሸቀጥ ንግድ መረጃ ይህንን ሁኔታ የሚያንፀባርቅ ሲሆን የቬትናም ወደ አሜሪካ የምትላከው አጠቃላይ የወጪ ንግድ በ35% ወይም በ17.5 ቢሊዮን ዶላር ጨምሯል።

ባለፉት ሁለት አስርት ዓመታት አገሪቱ የተለያዩ ኢንዱስትሪዎችን ለማስተናገድ በከፍተኛ ሁኔታ እየተለወጠች ነው። ቬትናም በአብዛኛው ከግብርና ኢኮኖሚዋ በመራቅ በገበያ ላይ የተመሰረተ እና በኢንዱስትሪ ላይ ያተኮረ ኢኮኖሚ ለማዳበር ስትንቀሳቀስ ቆይታለች።

Bottleneck ማሸነፍ አለበት

ነገር ግን አገሪቱ ከቻይና ጋር ለመተባበር ከፈለገች ብዙ መሰናክሎች መስተካከል አለባቸው።

ለምሳሌ፣ የቬትናም ርካሽ የሰው ኃይል ላይ የተመሰረተ የማኑፋክቸሪንግ ኢንዱስትሪ ባህሪ አደጋ ሊያስከትል ይችላል - አገሪቱ በእሴት ሰንሰለቱ ውስጥ ካልገሰገሰች፣ እንደ ባንግላዲሽ፣ ታይላንድ ወይም ካምቦዲያ ያሉ ሌሎች የክልሉ አገሮችም ርካሽ የሰው ኃይል ይሰጣሉ።

በተጨማሪም፣ መንግስት በዓለም አቀፍ የአቅርቦት ሰንሰለት ውስጥ የበለጠ እንዲሰለፍ ከፍተኛ የቴክኖሎጂ ማኑፋክቸሪንግ እና መሠረተ ልማት ላይ ተጨማሪ ኢንቨስትመንቶችን ለማምጣት ከፍተኛ ጥረት በማድረግ፣ ውስን ዓለም አቀፍ ኩባንያ (MNCs) ብቻ በቬትናም ውስጥ የተወሰነ የምርምር እና የልማት (R&D) እንቅስቃሴዎች አሏቸው።

የኮቪድ-19 ወረርሽኝ ቬትናም በጥሬ ዕቃዎች ማስመጣት ላይ በእጅጉ ጥገኛ እንደሆነች እና ለኤክስፖርት ምርቶችን በማምረት እና በማገጣጠም ብቻ እንደምትሳተፍ አጋልጧል። ከፍተኛ የኋላ ኋላ የሚያገናኝ የድጋፍ ኢንዱስትሪ ከሌለ፣ እንደ ቻይና ያለችውን ይህን ያህል የምርት መጠን ማሟላት የምኞት ህልም ይሆናል።

ከእነዚህ በተጨማሪ ሌሎች ገደቦች የሰው ኃይል ክምችት መጠን፣ የሰለጠኑ ሠራተኞች ተደራሽነት፣ ድንገተኛ የምርት ፍላጎትን የመቋቋም አቅም እና ሌሎችም ይገኙበታል።

ሌላው ወሳኝ መድረክ የቬትናም ጥቃቅን፣ አነስተኛ እና መካከለኛ ኢንተርፕራይዞች (MSMEs) - ከጠቅላላው የኢንተርፕራይዝ 93.7% የሚሆኑትን - በጣም አነስተኛ በሆኑ ገበያዎች የተገደቡ እና ስራቸውን ወደ ሰፊ ታዳሚዎች ማስፋት የማይችሉ ናቸው። ልክ እንደ ኮቪድ-19 ወረርሽኝ ሁሉ በችግር ጊዜ ከባድ የመንቀጥቀጥ ነጥብ ያደርገዋል።

ስለዚህ፣ ንግዶች ወደኋላ መለስ ብለው የለውጥ ስትራቴጂያቸውን እንደገና ማጤን በጣም አስፈላጊ ነው - አገሪቱ አሁንም ከቻይና ፍጥነት ጋር ለመራመድ ብዙ ማይሎች ስላሏት፣ በምትኩ 'የቻይና-ፕላስ-አንድ' ስትራቴጂን መጠቀም የበለጠ ምክንያታዊ ይሆናልን?